Gommaar Gilliams (artist text)

December 26, 2017

Gommaar Gilliams’s paintings cannot be described superficially. They are assemblages of different materials, colours, textures, symbols and elements from art history that inspired him. In the first place, the artist seems to search for a balance between abstraction and figuration. His generous and gestural brushstrokes may remind one of the abstract expressionist tradition. However, recognizable shapes such as trees, houses and very few human forms, in their style can be reminiscent of several other traditions, from ancient Middle Eastern miniatures to European symbolism.

 

Due to the monumental size of Gommaar’s paintings, the first dominant aspect is the gesture. The hand of the artist, in the almost choreographic flow of his brushstrokes and the expressionist treatment of his chosen materials, are undeniable. The paintings consist of layers of meticulously yet intuitively placed elements, which together form a collage of movement, emotion and longing. 

Celebrations Part 1 - Let There Be Light

December 06, 2017

Gallery Sofie Van de Velde bestaat vijf jaar, en dat is een reden tot feest! Celebrations Part 1 - Let There Be Light is de eerste uit een cyclus van vier tentoonstellingen die de galerie, maar ook hedendaagse kunst in het algemeen, vieren. Curator en kunstenaar Joris Van de Moortel koos een nummer van hardrockband AC/DC als uitgangspunt. De lyrics “Let there be light / let there be sound / let there be drums / let there be guitars” kenmerken de volgorde van de vier tentoonstellingen in de Celebrations-cyclus, waarvan er één per jaar zal plaatsvinden, telkens rond de eindejaarsperiode.

 

In Let There Be Light draait alles om licht, en meer bepaald neon. De toeschouwer krijgt een divers en eigenwijs overzicht van meer dan dertig hedendaagse lichtkunstenaars, van jongere Belgische makers zoals Lieven De Boeck, tot internationale pioniers als Keith Sonnier. Hij behoort tot een beweging van conceptuele kunstenaars die in de jaren zestig en zeventig experimenteerden met, vaak minimalistische, lichtsculpturen.

 

De presentatie vormt een plastisch geheel, waarin licht vanzelf speelt met haar omgeving. In het daglicht zal de tentoonstelling er heel anders uitzien dan ‘s avonds, wanneer het donker is. De dialoog tussen werken onderling heeft een impact op de architectuur. De interacties tussen verschillende kleuren creëren schaduwen en veranderen bovendien het perspectief van de bezoeker die in de ruimte staat. De toeschouwer hoeft overigens niet noodzakelijk naar de werken toe te bewegen: hun gloed strekt zich ook uit.

Deze tekst verscheen in print, bij de tentoonstelling Celebrations Part 1 - Let There Be Light (7 december 2017 - 21 januari 2018) bij Gallery Sofie Van de Velde in Antwerpen. 

Kunstwerk van de maand: Zoe Leonard, 'January 27, Frame 8', 2012

December 05, 2017

Over de Richtertentoonstelling in het S.M.A.K. is al veel inkt gevloeid. Daarom zet ik hier graag een ander werk dat momenteel in hetzelfde museum te zien is, in de schijnwerpers. Zoe Leonard (°1961) is zo’n kunstenaar die het verschil hoopt te maken. De Amerikaanse schoolverlater is een mooi voorbeeld van een self-made woman. Binnen en naast haar fotografie, die zich vaak over de publieke ruimte buigt, is ze activiste. Ze is niet bang om een sterk standpunt in te nemen en dat, door middel van kunst, te verdedigen.

 

Met The Photographic I - Other Pictures wil het S.M.A.K. de diversiteit van artistieke expressie en technische complexiteit van fotografie benadrukken. De woordspeling in de titel maakt ook een dubbel motief duidelijk: The Photographic ‘Eye’ is gericht op de wereld: hoe kijken kunstenaars naar hun omgeving en hoe leggen ze die vast? The Photographic ‘I’ geeft dan weer te kennen dat het zou gaan om personen; de kunstenaar die zich verhoudt tot haar of zijn subjecten, of de subjecten zelf en hoe zij in beeld gebracht worden.

 

De beelden van Zoe Leonard zijn opvallend abstracter dan de andere foto’s in de tentoonstelling. Sterker nog, ze benaderen totale abstractie, de volledige annulatie van het beeld. De kunstenares had in de reeks Analogue net heel figuratieve beelden getoond. De 412 analoge foto’s, gemaakt tussen 1998 en 2009 geven een overzicht van kleinschalige handelsinitiatieven over de wereld. Het zijn concrete tekenen van de keerzijde van de globalisatie. Na dit grootschalige project liet Leonard haar camera even terzijde liggen. Met de reeks die nu in het S.M.AK. getoond wordt, pikte ze die weer op.

Een oproep tot medemenselijkheid: Ecce Homo in Antwerpen

November 26, 2019

Op negen locaties in de Antwerpse binnenstad is de tentoonstelling Ecce Homo. Zie de mens te zien. Drieënzestig Belgische of in België residerende kunstenaars zijn door de galerie Geukens & De Vil samengebracht rond het centrale thema, dat de actuele ‘condition humaine’ probeert te vatten aan de hand van hedendaagse kunst.

In het Nieuwe Testament roept Pontius Pilates de woorden “ecce homo” uit wanneer Christus, met de doornenkroon, mishandeld en vernederd, voor hem verschijnt. “Zie de mens”: een koning, maar ook een zielig hoopje ellende. Dat is ook precies waar de tentoonstelling op inspeelt. Vooral universele gevoelens en sensaties komen aan bod. De mens kan heel wat verwezenlijken, maar is ook hulpbehoevend, kwetsbaar, aarzelend.

Zie, de condition humaine

‘Ecce homo’ komt als thema uiteraard vaak terug in de christelijke iconografie. In de tentoonstelling wordt het op een veel breder niveau opgevat, de curatoren en kunstenaars nemen de collectieve mens en de ‘condition humaine’ onder de loep. Want hoe is het met de mens gesteld in onze huidige samenleving? De mens als collectief maakt het zichzelf niet makkelijk en staat voor heel wat uitdagingen.

Een groot aantal deelnemende werken exploreert menselijk lijden in al haar facetten. Bij Geukens & De Vil draaien de werken van Philippe Vandenberg - overigens de enige niet-levende kunstenaar in dit project - om schaamte. “Honte,” schrijft hij in zijn eigen bloed. De herhaling maakt het woord zinderend, bijna beschuldigend. Het nooit eerder vertoonde Moi van Thierry De Cordier - een koddige, maar ook sombere sculptuur met hars, textiel, schoentjes, takken en een peer - toont hoe de kunstenaar zichzelf ziet. Naar eigen zeggen is hij geboren met het hoofd in de vorm van een peer. De vrucht moet regelmatig vervangen worden, maar wanneer dit net te laat gebeurt, voegen de aangetrokken fruitvliegjes een bijzondere implicatie toe aan het werk.

De terugkeer van de Euraziaat: Joseph Beuys in het M HKA, Antwerpen

November 12, 2017

Het M HKA in Antwerpen presenteert de eerste Belgische monografische tentoonstelling van Joseph Beuys (1921-1986) sinds de jaren tachtig. De vraag stelt zich of een nieuwe tentoonstelling over de wereldwijd bekende kunstenaar, wiens belang echter niet onderschat kan worden, nog iets toevoegt aan de vele presentaties van en onderzoeken naar zijn oeuvre. Toch wel, zo blijkt, want het M HKA neemt wijselijk Beuys’ band met Antwerpen - en bij uitbreiding België - als uitgangspunt. Bovendien zijn in de tentoonstelling een groot aantal tekeningen te zien, die doorgaans onderbelicht blijven ten voordele van Beuys’ acties en installaties.

In het grote geheel van Beuys’ oeuvre en biografie, en in de overvloed aan tentoonstellingen, teksten en andere beschouwingen over zijn werk, wordt zijn relatie met België en Antwerpen, meestal vergeten of achterwege gelaten. Toch is deze band wel degelijk belangrijk geweest. Voor Beuys zelf, maar wellicht vooral voor Antwerpen en het hedendaagse Belgische kunstlandschap. In 1966 opende in Antwerpen de legendarisch geworden Wide White Space Gallery, een initiatief van Anny De Decker en Bernd Lohaus. Joseph Beuys, die in die tijd nog niet erg bekend was buiten Duitsland, voerde er in 1968 zijn performance Eurasienstab uit, in samenwerking met Fluxuskunstenaar Henning Christiansen.

Deze ‘actie’ (want zo benoemde Beuys zijn eigen performances) is volledig opgenomen op 16mm film, en vormt het centrale uitgangspunt van de nieuwe tentoonstelling in het M HKA. Eurazië is een belangrijk concept in het oeuvre van Beuys, vanwege zijn afkeer van het eurocentrisme en zijn wens om de Aziatische spiritualiteit en mystiek te verzoenen met de westerse rationaliteit. In deze actie gebruikt hij een lange koperen staf (de ‘Eurasienstab’) om deze tegengestelde energieën opnieuw in evenwicht te brengen. Hij doet dit door vier houten hoekprofielen, bedekt met vilt, in één rij op te richten. De geluidscompositie van Henning Christiansen voegt mystiek en spanning aan de actie toe.

De invloed van Beuys op enkele moderne Belgische kunstenaars, zoals Marcel Broodthaers of Panamarenko, die ook verbonden was aan de Wide White Space Gallery, is onmiskenbaar. Ook een jongere Antwerpse generatie, waartoe bijvoorbeeld Dennis Tyfus en Vaast Colson behoren, draagt duidelijk de invloed van Beuys met zich mee.

Hidden Meanings: Other perspectives on Nicholas William Johnson's floral paintings

October 25, 2017

Nicholas William Johnson paints flowers. Floral motifs are traditionally associated with the decorative or naive, but in Johnson's case, this would be an awkward simplification of a body of work charged with meaningful layers. There is more than meets the eye. In fact, it is not the eye that Johnson wishes to address, but our very consciousness. 

Nature is not innocent

Floral and botanical motifs, such as Johnson’s, inspire reference to artists throughout history; from floral borders on medieval tapestries, over the Pre-Raphaelites and the Arts and Crafts movement, to the brightly-coloured exoticism of, for example, post-impressionist painter Paul Gauguin or ‘naive’ painter Henri Rousseau. Rousseau’s naive exoticism is owing to his having painted scenes he never saw in real life. His works are hybrid constructions of other people’s accounts (be it through artworks, literature, or verbal testimonies) of places, and his own imagination. His paintings are of a conventional beauty, but can never grasp the feeling of an actual place.

However, these landscapes are not innocent. In fact, nature is a silent witness, and sometimes accomplice, to history. In Rousseau’s work, and that of many others, exotic florals are accessory to the wrongful appropriation of aspects of unknown cultures and places. They are an easy and visually pleasing tool to evoke an exotic context, with the density of the bush reflecting the opacity surrounding the often misunderstood strangeness of the ‘other’. 

By employing formally similar botanical motifs, Johnson emphasizes their use and abuse in art history. He is seeking to address the appropriation of cultures and visual tools by reflecting on patterns he himself only knows through other artists’ accounts of them. Johnson’s own imagery is a hybrid of anachronistic floral aesthetics and elements referring to more contemporary culture. The works which seem so ‘un-trendy’ are actually charged with contemporary concerns.

This text appeared in the catalogue for the exhibition 'Inns of Molten Blue' by Nicholas Wiiliam Johnson, at PLUS-ONE Gallery (Oct. 26, 2017 - Feb. 02, 2018). 

Villa Empain: Musée du tout-monde

October 12, 2017

Villa Empain is een door de juweliersfamilie Boghossian opgericht initiatief in Brussel dat zich richt op de dialoog tussen oost en west. De tentoonstelling Mondialité, gewijd aan Edouard Glissant, is de aanleiding voor een gesprek met curator Asad Raza over het instituut en het belang van culturele versmelting, zonder verlies aan diversiteit. 

Dit is een publicatie in print. De volledige versie is te vinden in Metropolis M n°5 (okt./nov. 2017). 

Hololool - Ives Maes

September 27, 2017

Hololool is de eerste tentoonstelling van een nieuw en zeer persoonlijk project onder de titel Sunville. Na enkele ingrijpende gebeurtenissen in zijn familiekring nam lves Maes (BE, °1976) intuïtief zijn camera ter hand en vatte een reis aan door zijn geboortedorp Zonhoven, met vervallen negatieven als registratiemateriaal. Het landschap dat hij vastlegde was getuige van zijn jeugd. Langzaamaan ontstond een reeks met als hoofdrolspeler de zon, die niet alleen zijn naam aan het dorp verleent, maar die symbool staat voor fotografie als medium van het licht. 

Het verhaal dat lves Maes in deze tentoonstelling vertelt, culmineert in het heidens ritueel van Hololool, in de christelijke traditie omgedoopt tot Sint-Maartensvuur. Op 11 november werd hiermee het einde van de oogst en het begin van de winter gevierd. Het kaphout werd ingezameld om een enorme brandstapel te maken, gekroond met een levensgroot figuur, en gaf destijds aanleiding tot een dronken mensenjacht. Het onheilspellende beeld staat nog steeds symbool voor het afsluiten en achterlaten van een bepaalde periode, met een donkere winter in het vooruitzicht. De traditie is nog steeds levendig in Zonhoven en vormt één van Maes' meest intense jeugdherinneringen. 

Deze tekst verscheen in print, bij de tentoonstelling Hololool - Ives Maes (28 september - 11 november 2017) bij Gallery Sofie Van de Velde in Antwerpen. 

Burgerschap en verbeelding: Extra Citizen in Antwerpen

September 24, 2017

Wat betekent het om burger te zijn? Kan je je burgerschap kiezen en hoe verkrijg je het dan? Moeten we in deze tijd van globalisering en vluchtelingencrisis het burgerschap herdefiniëren? En kan kunst een rol spelen in onze perceptie of herdefiniëring van het burgerschap? Het zijn slechts enkele vragen die aan de basis van de eerste tentoonstelling van het vernieuwde Extra City liggen.

Extra Citizen is een groepstentoonstelling, gecureerd door tweederde van het nieuwe artistieke team van Extra City: Iliana Fokianaki en Antonia Alampi. Michiel Vandevelde neemt het uitgebreide publieksprogramma voor zijn rekening. De eerste presentatie zet alvast de toon voor het driejarige programma, de periode waarvoor dit artistieke team is aangenomen.

Burgerschap in de breedste betekenis is een ‘hot topic’, niet alleen in de kunst, maar ook in het publieke debat. Het Belgische gemeenschapsonderwijs heeft al langer het idee om burgerschap in te voeren als vak in de middelbare school, en sinds kort zijn daar ook concrete plannen voor. Een dergelijk vak moet jongeren meenemen in een democratisch verhaal en laten opgroeien tot actieve burgers. Het artistieke team van Extra City neemt burgerschap als leidraad voor de komende drie jaar. Het thema is echter meer dan ooit veranderlijk, en zal dan ook zowel de nodige relevantie, als uitdagingen bieden.

Stedelijke burgers

De wereld is in beweging en globalisering is een feit. De migrantenstromen worden groter en via het internet is alles en iedereen onophoudelijk bereikbaar en met elkaar verbonden. Je ergens thuis voelen, is niet meer noodzakelijk gebonden aan een plaats, en al helemaal niet langer aan een plaats van oorsprong. Grenzen worden in twijfel getrokken, terwijl steden uitgroeien tot metropolen: dynamische ontmoetingsplekken, vertrek- en eindpunten, ruimtes voor uitwisseling.

De stad is een reflectie van de globale samenleving op kleinere en daarom werkbaardere schaal. Extra City wil daarom een sterke band aangaan met Antwerpen, de stad rondom de kunsthal en verkennen wat het er kan bijdragen aan de multiculturele en multinationale samenleving. Wie zijn de burgers van Antwerpen en wie voelt zich hier thuis? Wat maakt de hedendaagse - steeds veranderende - stad?

Burgerschap is een uiterst fluïde concept, op juridisch, humaan en filosofisch niveau. Ahmet Ögüt biedt met zijn installatie Centre for Urban Citizens de bezoeker de kans om zich met de historische en contemporaine diversiteit van het concept bekend te maken. Het centrum is niet alleen een plek waar je een aantal interessante essays of boeken kan lezen, maar vooral waar je je kan opladen met de energetische diversiteit die er samengebald wordt. Je krijgt er ook een beeld van ‘de Ander’. Niet alleen door je in een bijna claustrofobische, onstabiele ruimte te begeven met vreemden, maar ook door het kijkgaatje, waar je beseft dat je slechts een deel van mensen ziet.

Esthetische accumulatie: de sculpturen van Chun Kwang Young in Villa Empain

September 11, 2017

In het Brusselse art deco monument Villa Empain is sinds 2010 het Centrum voor dialoog tussen de culturen van het oosten en het westen gevestigd, een initiatief van de Boghossian Stichting. Voor het eerst is er in de Villa een solotentoonstelling te zien, en die is aan de Zuid-Koreaanse kunstenaar Chun Kwang Young (°1944) gewijd.

 

Geduld

 

Chun Kwang Young maakte al vroeg een brug tussen oost en west toen hij in 1971 een masterdiploma in de Schone Kunsten behaalde in de Verenigde Staten. Zijn werk is dan ook verspreid over de hele wereld. Young begon zijn carrière als schilder, maar focust sinds de jaren negentig op een unieke techniek. Hij maakt namelijk gebruik van hanji, een traditioneel Koreaans papier, dat oorspronkelijk gewonnen wordt uit de hars van moerbeibomen. Het wordt al sinds de negende eeuw in Korea gebruikt voor allerlei doeleinden, zoals verpakkingen, isolatiemateriaal of om op te schrijven.

Van de beschreven hanji maakt Young driehoekige pakjes, waarmee hij vervolgens monumentale beschilderde installaties en sculpturen samenstelt. Van op een afstand zijn zijn werken zonder meer indrukwekkend. Van dichterbij valt vooral het detail op. Wat een geduld moet de kunstenaar niet uitgeoefend hebben om, over zijn werk gebukt, het (al dan niet door hemzelf beschreven) papier tot pakjes te vouwen en met touw vast te maken. Bijgevolg vinden Youngs werken, allemaal samengesteld uit honderden hanji-pakjes, een perfect evenwicht tussen vormelijke monumentaliteit en artistieke ambacht.

Een bolvormige sculptuur staat buiten aan het zwembad van Villa Empain. Misschien maakt de hars, waaruit het papier bestaat, de sculptuur bestand tegen weer en wind, misschien is het werk behandeld. Het is in ieder geval een mooie meerwaarde om te zien hoe het water na een regenbui niet door het papier geabsorbeerd wordt, maar glanzend blijft liggen, geduldig wachtend om te drogen in de herfstzon.

Op prospectie: Jonge kunstenaars 2017

September 05, 2017

De Sint-Lukasgalerie in Brussel wijdt een tentoonstelling aan veelbelovende, net afgestudeerde kunstenaars. Na Brussel reist de presentatie met negen kunstenaars door naar de Carrington Gallery in Gent en daarna naar De Directeurswoning in Roeselare. Lees hier naar welke kunstenaars wij het meest uitkijken. 

Heel bijzonder, en een beetje hors-categorie, is het werk van Eva Dinneweth. Speciaal voor de Jonge Kunstenaars-tentoonstelling startte ze in juli met een publieke installatie in de straat van de Sint-Lukasgalerie. Geleidelijk plaatst ze objecten bij elkaar om tot een eigen universum te komen, dat de wereld rondom haar op een persoonlijke en poëtische manier reflecteert. De toeschouwer kan zich middenin de installatie begeven. Dinneweth creëert de installatie vanuit haar zintuiglijke ervaring en geeft op haar beurt weer een zintuiglijke ervaring mee aan de toeschouwer. De afgewerkte installatie wordt voorgesteld tijdens de opening van de tentoonstelling op 14 september. 

Robotica en artificiële intelligentie bij Cécile B. Evans

September 03, 2017

Artificiële intelligentie. Talloze sciencefictionfilms, -series en boeken boren het onderwerp aan en stellen de vraag naar de verhouding tussen denkende machines en mensen. Ook kunstenaar Cécile B. Evans behandelt dit thema in haar presentatie Sprung A Leak – haar eerste solomuseumshow in België. Sprung A Leak is een toneelvoorstelling in drie bedrijven, volledig uitgevoerd door robots. 

De titel Sprung a Leak heeft Evans ontleend aan het stuk Two Noble Kinsmen van William Shakespeare. In deze komedie roept een personage uit “a leak has sprung, a sound one” om haar emotionele toestand te beschrijven. De frase kan echter ook doen denken aan de datalekken die een frequent onderwerp zijn in de eenentwintigste-eeuwse actualiteit. De digitale revolutie maakte een gigantische toevloed aan informatie en een oneindige opslag van gegevens mogelijk, maar opgeslagen gegevens zijn kwetsbaar en kunnen openbaar gemaakt worden. De nieuwe digitale omgeving verandert de gevoeligheden en focuspunten van een hele maatschappij. Digitalisering en de ontwikkeling van steeds complexere technologieën doet ook menselijk gedrag evolueren. Precies over die evolutie gaat Cécile B. Evans' werk.

Eindexamenspecial Metropolis M

August 16, 2017

In de eindexamenbijlage van Metropolis M verschijnen drie bijdragen over volgende kunstenaars:

- Gary Farrelly (Brussel)

- Lennert Deprettere (Genk)

- Sander Motmans (Hasselt)

Dit is een publicatie in print. De volledige versie is te vinden in Metropolis M n°4 (aug./sept. 2017). 

De extraverte intenties van het nieuwe artistieke team van Extra City

July 02, 2017

Op acht september opent de Antwerpse Kunsthal Extra City opnieuw haar deuren. Tijdens het Antwerp Art Weekend werd het nieuwe artistieke team en de nieuwe oriëntatie voorgesteld. Het nieuwe Extra City zal geleid worden door coördinator Adinda Van Geystelen en door een artistiek team dat voor de komende drie jaar bestaat uit Antonia Alampi, iLiana Fokianaki en Michiel Vandevelde. 

 

Antonia Alampi is een Italiaanse, die momenteel in Berlijn woont en lange tijd als curator verbonden was aan de kunstruimte Beirut in Caïro. Samen met iLiana Fokianaki richtte ze in 2016 Future Climates op; een platform dat modellen onderzoekt voor de toekomst van kleine en middelgrote kunst- en cultuurinitiatieven. De eerste manifestatie van Future Climates was in Athene. Fokianaki, zelf een Griekse, is daarnaast ook curator en oprichtster van State of Concept, de eerste non-profit galerie in Athene.

 

Michiel Vandevelde is een Belgische kunstenaar. Zijn praktijk is gericht op performance, de openbare ruimte en artistiek onderzoek naar politieke en sociale structuren. Vandevelde is ook actief als schrijver, als redacteur voor Etcetera en als lid van de organisatie van het Brusselse kunstenfestival Bâtard. Tot 2021 is hij kunstenaar in residentie bij het Kaaitheater in Brussel.

 

Tamara Beheydt: Hoe zijn jullie bij Extra City betrokken geraakt? 

 

Michiel Vandevelde: We hebben alle drie gereageerd op de open call van Extra City; Antonia en iLiana als duo, ik alleen. Een internationale jury selecteerde onze projecten en besloot ons samen te brengen. Tot drie maanden geleden kenden we elkaar nog niet.

Antonia Alampi: Er was een oproep voor een meerjarig traject, maar ook voor curatoriële projecten. iLiana en ik zonden een curatorieel project in, vanuit ons initiatief Future Climates. We wilden graag in Antwerpen werken. De jury bleek ons werk al te kennen en nodigde ons uit voor het artistieke team. Het eerste gesprek met Adinda verliep vlot en deze instelling laat ons toe verschillende andere posities te bekleden.

Michiel: Ik vind dat kunstenaars zichzelf meer moeten betrekken in de infrastructuur. Kunstenaars zouden niet enkel presentaties moeten bijdragen, maar ook inspraak moeten hebben in het functioneren van kunstinstellingen.

Museum ad interim: Het afwezig museum in WIELS

June 18, 2017

Het tienjarig bestaan van WIELS is de aanleiding voor Het afwezige museum, een groot tentoonstellingsproject waarin WIELS een 'blauwdruk' voor een museum voor hedendaagse kunst voor de Europese hoofdstad levert. 

De heisa rond het al dan niet openen van een nieuw museum voor moderne en hedendaagse kunst in de voormalige Citroëngarage in Brussel sleept zich al jaren voort. Eind vorig jaar is besloten dat het een deel van de collectie van het Parijse Centre Pompidou zal huisvesten. Tegelijk is ook een politiek debat aangeboord en ruziën verschillende partijen om bijvoorbeeld de financiering van het museum. Feit blijft – nog los van al de vragen die de mogelijke connectie met het Centre Pompidou oproepen – dat de hoofdstad van Europa nog steeds geen museum voor hedendaagse kunst heeft. Dit schept ruimte voor vragen: hoe moeten we (de vraag naar) een museum voor hedendaagse kunst invullen? Waarom is het nodig en welke rol speelt het voor de stad waarin het zich bevindt? WIELS reikt met Het afwezige museum een ‘blauwdruk’ aan. 

 

Hoofdstad zonder museum 

Nu hoor ik u denken: ‘WIELS, dat is toch dat Centrum voor Hedendaagse Kunst in Brussel? Is dat geen museum dan?’ Bij WIELS, dat overigens haar tienjarig bestaan viert, is wel degelijk hedendaagse kunst te zien, maar hoewel het in de volksmond vaak zo benoemd wordt, heeft het niet het statuut van museum. De voornaamste verschillen met een museum zijn dat WIELS geen eigen collectie heeft en geen subsidies van een overheid ontvangt. Een museum is niet alleen een culturele instelling, maar speelt ook een politieke rol. Waarom een museum voor hedendaagse kunst (politiek) belangrijk is, en welke plaats het in de gemeenschap kan innemen, zijn vragen die WIELS aankaart in Het afwezige museum.

 

Vanaf het begin van de tentoonstelling maakt WIELS duidelijk dat een museum een rol kan spelen in de vorming van publieke opinies. Denk maar aan het Centre Pompidou in Parijs, het Tate Modern in Londen, het MoMA in New York; hoe kan het standpunt van zo’n grote instelling, die mee een stad vormgeeft, niet bepalend zijn? Ook in het M HKA in Antwerpen loopt momenteel een tentoonstelling die de rol van hedendaagse kunst en de toekomst van musea bevraagt. Duidelijk een ‘hot topic’, en terecht. ‘De controversiële debatten uit de voorbije decennia gingen over de westerse suprematie, raciale vooroordelen, gendergebonden en sociale ongelijkheid. Dekolonisatie en migratie, twee gevolgen van de mondialisering, werden publieke brandpunten. Musea beschikken over het materiaal en de kennis om die debatten te ontladen, te ontdemoniseren, ze te ondersteunen en te verfijnen,’ schrijft Dirk Snauwaert, directeur van WIELS en curator van de tentoonstelling.

De tijdelijke toekomsten van het vernieuwde M HKA

June 12, 2017

Recent heropende het M HKA, het Antwerpse museum voor hedendaagse kunst, zijn deuren na een korte verbouwingsperiode. Er is meer nadruk komen te liggen op het museum als (educatieve) ontmoetingsplaats en er wordt meer gewerkt met de vaste collectie. De eerste tijdelijke tentoonstelling in het nieuwe museum handelt over de toekomst. 

Wellicht is het niet toevallig dat twee musea in deze maatschappelijk woelige tijden kiezen voor een tentoonstelling die de positie van hedendaagse kunst in maatschappelijke debatten ter discussie stelt. Het afwezige museum bij WIELS in Brussel behandelt de vraag vanuit een conceptueel standpunt. Het M HKA vertrekt vanuit een maatschappelijke hoek en probeert tegelijkertijd een leidende rol in het debat te spelen door niet alleen kunstenaars, maar ook professionele futuristen uit te nodigen voor een tentoonstelling die meer is dan dat: Een tijdelijk toekomsteninstituut is een draagvlak voor onderzoek en een uitnodiging tot participatie. De tentoonstelling - met een groot aantal interactieve werken - wordt gekaderd door tal van workshops en een conferentie.

Eind jaren 1960 formuleerde Jim Dator, professor aan de universiteit van Hawaii en directeur van het Hawaii Research Centre for Futures Studies, vier toekomstmodellen, rond welke Een tijdelijk toekomsteninstituut in het M HKA is opgebouwd. Deze vier modellen ('voortgezette groei', 'instorting', 'discipline', en 'transformatie') vormen de aanzet van een vocabularium over de toekomst. Hoewel de tentoonstelling in navolging op deze modellen netjes in vier is verdeeld, zijn de meeste werken in meer dan één categorie thuis. Deze kruisbestuiving maakt het interessant.

Zwischenebenen

May 31, 2017

In Zwischenebenen stolt de waarneming van de toeschouwer. De titel verwijst naar een tussengebied, een overgangsniveau, waarin kunstenaars Frederic Geurts (BE, °1965) en Reinhard Doubrawa (DE, °1963) twijfel zaaien; waar kijken we eigenlijk naar? Hoe ontwikkelt zich het proces van onze waarneming en hoe betrouwbaar is die? Er is niet één vaststaand antwoord. Eerder wordt de interpretatie van wat we waarnemen bepaald door de context. De tentoonstelling is dan ook gekenmerkt door ambiguïteit en gelaagdheid; de werken bevinden zich in een zelfgeschapen niveau tussen een feitelijke en een symbolische werkelijkheid. 

Deze tekst verscheen in print, bij de tentoonstelling Zwischenebenen (1 juni - 19 augustus 2017) bij Gallery Sofie Van de Velde in Antwerpen. 

Rechtvaardigheid als artistiek medium: Contour Biënnale 8

April 29, 2017

Recht en rechtvaardigheid, het verschil daartussen en de fluïde positie van het beeld tussen realiteit en fictie, vormen de voornaamste thema’s van Contour Biënnale 8: Polyphonic Worlds: Justice as Medium, die plaatvindt op zes unieke locaties in het hart van Mechelen.

 

De titel Polyphonic Worlds slaat terug op het begrip polyfonie of meerstemmigheid. Dit was een belangrijk gegeven in de vijftiende eeuw: de polyfone muziek heeft de middeleeuwen mede vormgegeven. Polyfonie wordt echter in een veel bredere zin begrepen: als het naast elkaar bestaan van verschillende stemmen en dus meningen of perspectieven. Ons rechtssysteem hangt aan elkaar door feiten, bewijsstukken en ooggetuigen. Een of meerdere personen (een rechter of een jury) hebben de macht gekregen om uit die collectie elementen een waarheid te construeren en daarover te oordelen. Contour Biënnale 8 probeert de macht te verdelen en gaat vooral uit van het idee dat er nooit slechts één waarheid is, maar eerder een veelheid aan perspectieven, waar dikwijls door een heersende politieke macht een hiërarchie in aangebracht is.

Antwerp Art Weekend 2017: wat u niet mag missen

April 09, 2017

Antwerpen is, ook vanuit historisch oogpunt, een bruisende cluster van alles wat aan kunst gerelateerd is: van de kunstenaar over de antiquair en de galerist tot de museumbezoeker. Het Antwerp Art Weekend, dat dit jaar al voor de derde maal plaatsheeft, is het uitgelezen moment om een kunstig bezoekje aan Antwerpen en omstreken te brengen.

 

Antwerp Art brengt al die verschillende initiatieven, organisaties en locaties samen onder één koepel. Tijdens het Weekend wordt u handig naar alle boeiendste artistieke plekjes van de stad gegidst. Voor wie echter door het bos de bomen niet meer ziet, maakten wij een kleine selectie van locaties en evenementen die u zeker niet mag missen. 

Het nieuwe M HKA: Vlaamse meesters in internationale dialoog

April 09, 2017

Het M HKA, het Antwerpse museum voor hedendaagse kunst, is tot 27 april gesloten voor verbouwingen. Bedoeling van de renovatie is het museum om te toveren tot een culturele ontmoetingsplaats, een platform voor dialoog tussen kunst en bezoeker, maar ook tussen nationale en internationale kunst. Het nieuwe concept past in het project 'Vlaamse Meesters' van Toerisme Vlaanderen. 

Dit is een publicatie in print. De volledige versie is te vinden in Openbaar Kunstbezit Vlaanderen, editie april 2017.

De beste werken op Contour Biënnale 8

April 08, 2017

Mechelen is tweejaarlijks het toneel van Contour, de biënnale voor bewegend beeld. De achtste editie kreeg als titel Polyphonic Worlds: Justice as Medium. De nadruk op rechtspraak en rechtvaardigheid (en het verschil daartussen) heeft te maken met stadsfestival OP.RECHT.MECHELEN, dat de vierhonderdste verjaardag van rechtsspraak in de Lage Landen viert. De meeste werken in Contour kaarten dan ook een onderwerp aan waarvan de rechtvaardigheid dubieus is: kolonialisme en het lot van gekolonialiseerde volkeren, het oneindig ontginnen van ertsen aan de andere kant van de wereld, oorlogvoering en discriminatie zijn slechts enkele vertegenwoordigde thema’s. Daarnaast leggen enkele kunstwerken gaten in het rechtssysteem bloot en bevragen ze de singulariteit van het concept waarheid. Met een titel die verwijst naar de middeleeuwse polyfone muziek, lijkt Contour te suggereren dat er niet één waarheid is, maar steeds verschillende evenwaardige stemmen.

Contour Biënnale 8 verenigt de werken van 25 kunstenaars of collectieven en is verspreid over zes locaties in Mechelen. Vooral op een zonnige dag is een uitgebreid bezoek / stadswandeling absoluut aan te raden, maar voor wie iets minder tijd heeft, of vreest dat de vermoeidheid vroegtijdig zal toeslaan: hieronder een selectie van de werken die ik persoonlijk het meest interessant, origineel, fascinerend, triggerend vond. Omdat deze lijst geenszins een hiërarchie is - niks geen top of rating, gewoon een selectie waar iedereen het zijne van mag vinden - zijn de gekozen werken alfabetisch geordend op achternaam van de kunstenaar.

Wie wint de Belgian Art Prize 2017?

March 27, 2017

Op 19 april 2017 wordt de Belgian Art Prize uitgereikt. Het werk van de vier laureaten is nu al te bezichtigen in BOZAR, Brussel. Voor het eerst strijden gevestigde kunstenaars om de prijs die voorheen de Young Belgian Art Prize was. Edith Dekyndt, Otobong Nkanga, Denicolai & Provoost en Maarten Vanden Eynde hadden al tentoonstellingen in binnen- en buitenland en proberen zich nu met nieuw werk te bewijzen voor een nationale jury.

De Young Belgian Art Prize, die al sinds 1950 tweejaarlijks werd uitgereikt door het Brusselse Paleis voor Schone Kunsten (BOZAR) en de vzw Jonge Belgische Schilderkunst, was in de eerste plaats een duwtje in de rug voor beginnende kunstenaars. In 2013 werd de prijs bijvoorbeeld in ontvangst genomen door Jasper Rigole, die het gewonnen bedrag gebruikte om zijn International Institute for the Conservation, Archiving and Distribution of Other People’s Memories uit de grond te stampen en uit te breiden. Het archief bevat honderden verloren of achtergelaten home videos, die op de meeste rechtstreekse en oprechte manier de Vlaamse cultuur reflecteren. In 2015 was Emanuelle Quertain, voormalig artist-in-residence bij WIELS, met haar intimieme maar bevreemdende schilderkunst de winnaar. Voor grote namen van de Belgische kunstwereld zoals Pierre Alechinsky, Berlinde De Bruyckere en Hans Op de Beeck was het ooit de Young Belgian Art Prize die deuren opende.

Vanuit de wens om in België gevestigde kunstenaars te ondersteunen in het opzoeken van een internationale carrière, evolueerde de Young Belgian Art Prize naar simpelweg de Belgian Art Prize. De focus verschuift van de lancering van beginnende kunstenaars naar het vergroten van de nationale en internationale zichtbaarheid van kunst in het algemeen. Meer nog dan vroeger wil BOZAR hiermee blijkbaar het kaf van het koren scheiden en helder uitroepen wie de belangrijkste Belgische kunstenaars van het moment zijn, omdat ze een plekje binnen de kunstwereld en -markt veroverd heben, maar vooral omdat hun werk zich - althans in deze vier gevallen - middenin de samenleving en haar sociohistorische context plaatst.

Metamorphosis: James Welling retrospectieve in het SMAK

March 16, 2017

Als James Welling (°1951) op een koele maar zonnige zondagochtend een 'artist talk' geeft, zit het auditorium van het SMAK barstensvol. De Amerikaanse kunstenaar mag dan minder gekend zijn dan generatiegenoten als John Baldessari, Andreas Gursky of Allan Sekula, binnen de hedendaagse fotografie geldt hij toch als een innovatieve stem. Het SMAK wijdt een uitgebreide retrospectieve aan zijn oeuvre, en presenteert ook met trots zijn gloednieuwe werk, Seascape.

Museum Boijmans Van Beuning is 'gek van surrealisme'

March 14, 2017

Tijdens Rotterdam Art Week opende in het Museum Boijmans Van Beuningen een nieuwe tentoonstelling over het surrealisme. De opening was dan ook een surreële belevenis: het museumpersoneel verkleed als kunstwerken van Dali of Magritte, steltenlopers, performances en te dure cocktails vernoemd naar kunstenaars. In dit decadente gekkenhuis was het over de koppen lopen om de tentoonstelling zelf te kunnen zien. Gek van surrealisme is niet zozeer een overzichtstentoonstelling, omdat het vertrekt vanuit vier private collecties. Roland Penrose, Gabrielle Keiller, Edward James en Ulla en Heiner Pietzsch waren allemaal gek van surrealisme.

Het gebruik en misbruik van magie: Artefact festival Leuven

March 06, 2017

Magie in de brede zin van het woord staat centraal op het Artefact Festival in Leuven. Onder de deelnemers bekende namen als Shana Moulton, Femke Herregraven en Melanie Bonajo, die het begrip onwaarschijnlijk ver weten op te rekken.

Welke rol speelt magie vandaag? Het is verleidelijk te denken dat alle verbeelding uit deze gedesillusioneerde maatschappij verdwenen is. Anderzijds winnen alternatieve therapieën en meditatietechnieken wel aan populariteit. Daarnaast zijn technologische illusies ons dagelijks bestaan binnengeslopen: 3D en zelfs 4D films worden heel normaal bevonden, met Photoshop kun je alles echt doen lijken en dokters kunnen met een transplantatie zowat elk orgaan vervangen, of u er door middel van plastische chirurgie twintig jaar jonger laten uitzien.

Archeologische kwajongensstreken: Nicolas Lamas bij mariondecannière in Antwerpen

February 04, 2017

In ‘up-and-coming’ kunstenaar Nicolas Lamas (°1980) schuilt een ondeugende kwajongen. De in Peru geboren Gentenaar toont objecten die op het eerste gezicht niets gemeen hebben in vindingrijke, conceptuele en aantrekkelijke installaties, die voor elke tentoonstelling uniek afgestemd zijn. Zijn prikkelende associaties ontlokken aan de bezoeker een nieuwsgierige glimlach, maar werpen ook pertinente vragen op over objecten die het menselijk bestaan vorm geven. 

Op het eerste gezicht dompelt Lamas mariondecannière - een kunstruimte op de tweede verdieping van een herenhuis in hartje Antwerpen - onder in ordelijke chaos. Dierenhuiden, een droogrek, gebroken vazen, een versleten bedbodem… Vooral de vraag hoe sommige voorwerpen in hun huidige positie terechtkomen dringt zich op: hoe komt een motorhelm rond de buis van een metalen stelling? Wat doet dat struisvogelei in dat gat in de vloer? Waarom zit er een citroen tussen de veren van een metalen bedbodem? 

Verwaarloosde, versleten of kapotte voorwerpen sieren de galerieruimte in nieuw verzonnen associaties. Lamas gaat aan de slag met de geconstrueerde betekenissen die we dagelijks aan (gebruiks)voorwerpen toekennen. De agressie waarmee hij de gevonden objecten bevrijdt van wat hij hun “ideologische last” noemt, is nog duidelijk voelbaar, bijvoorbeeld in de verbrijzelde voorruit, gebroken vazen, gedeukte motorhelmen en versneden biljartballen. Door de voorwerpen van hun nut te ontdoen en ze in vrije - maar niet ondoordachte - combinaties te tonen, daagt Lamas de rigide betekenis- en nutscategorieën uit die we doorgaans kritiekloos aanvaarden. 

Please reload

All texts: ©Tamara Beheydt