Michèle Matyn: mythen en folklore in het museum

December 15, 2016

Tijdens een performance liep ze met een enorm brood over haar hoofd rond, ademend door grote gaten. En met haar elleboog maakte ze afdrukken in versgesmolten was. Natuur, natuurreligie en folklore fascineren Michèle Matyn (°1978), ze is momenteel te gast in het ‘in situ’ programma van het M HKA.

Michèle Matyn vond tijdens drie verschillende reizen, naar Noord-Ossetië, naar China en naar Frankrijk, een opvallende connectie met de natuur. Intuïtief voelt ze zich aangetrokken tot plaatsen waar de natuur zichzelf is, vaak diep verborgen, maar onaangetast door menselijke aanwezigheid of ingrepen. Op die plekken leeft de natuur haar eigen leven, en lijken de bergen te ademen.

Straatkunstenaar ROA krijgt permanente tentoonstelling in Gent

De site van de voormalige Malmarfabriek in Gent krijgt in 2018 een nieuwe bestemming als cohousingproject. De verlaten fabriek was jarenlang het oefenterrein van straatkunstenaar ROA, wiens werken op de site bewaard en voor het publiek ontsloten zullen worden. 

 

Al jarenlang wordt gezocht naar een nieuwe bestemming voor de oude Malmarfabriek, die inmiddels helemaal verloederd is. De plannen voor het grootste cohousingproject van België, dat 53 gezinnen moet onderbrengen, zijn nu concreet. Het project kreeg de naam Bijgaardehof, naar het aangrenzende Bijdaardepark.

 

De gebouwen van de Malmarfabriek zouden grotendeels tegen de grond gaan, maar het is de bedoeling dat de werken van ROA - het aantal is overigens nog onzeker - bewaard worden. Via doorgangen in de oude fabrieksmuren wordt het ook voor buitenstaanders mogelijk om door de site te lopen en de werken te bewonderen. ROA krijgt zo zijn eigen openluchttentoonstelling.

Opmerkelijk is dat de bewaring van ROA’s werken ook mooi past bij het cultuurbeleid van de stad Gent, die ‘kunst op straat’ als cultureel jaarthema koos en dus inzet op meer kunst in de publieke ruimte. Eerder verscheen op tento.be al een artikel over de initiatieven van de Gentse vzw NUCLEO om meer kunst in het straatbeeld te brengen.

Over ROA is ontzettend weinig bekend. Het is geweten dat de kunstenaar, wellicht een dertiger, afkomstig is uit Gent, maar verder hult hij zich bewust in anonimiteit. De kans is echter groot dat u al een werk van hem zag. ROA heeft namelijk een zeer herkenbare stijl en is niet alleen in België, maar ook internationaal heel actief.

ROA schildert enkel dieren, meestal op monumentale schaal. Doorgaans gebruikt hij bovendien enkel zwarte en witte verf. In bovenstaand filmpje is te zien hoe de verf - een combinatie van acrylverf en spuitbussen - niet overal even dekkend is, waardoor op sommige plaatsen de grove textuur van de muur nog doorschemert. De werken zijn gigantisch, maar ROA’s oog voor detail is opmerkelijk.

 

Ook in het buitenland zijn muurschilderingen van ROA bekend, van London tot Nieuw-Zeeland. Vaak werkt de artiest op commissie, dus in opdracht van de stad of de eigenaar van een gebouw. Zo schilderde hij in Fremantle, een stad in Australië, een numbat (of buidelmiereneter). Niet zelden kiest hij ervoor om een lokale, en meestal zelfs bedreigde, diersoort af te beelden. Wellicht hoopt de kunstenaar zo ook wat bewustzijn rond omgaan met dieren te scheppen.

In België zijn ook op andere locaties werken van ROA te bewonderen, bijvoorbeeld in Oostende, waar hij deel uitmaakt van de permanente openluchttentoonstelling The Crystal Ship. Vorige lente besloot de stad Oostende in te zetten op een aantal nieuwe muurschilderingen, graffitiwerken en installaties in de publieke ruimte, van binnen- en buitenlandse kunstenaars. Er werd een toeristische route van gemaakt.

Playground Festival & Mary Reid Kelley in Museum M in Leuven

November 27, 2016

Playground, het performancefestival dat zich elk najaar in Leuven voltrekt, haakt in op de trend waarbij het publiek direct door kunstenaars wordt aangesproken tijdens hun bezoek.

De belangrijkste Leuvense kunsttempels werken wel vaker samen, maar slaan ook jaarlijks de handen in elkaar voor het kunstenfestival Playground. STUK – Huis voor Dans, Beeld en Geluid heeft (naar goede gewoonte) een uitgebreid performance-aanbod klaar. In Museum M loopt – naast de andere alom geprezen tentoonstellingen Op zoek naar Utopia en Yto Barrada – de eerste Belgische solopresentatie van Amerikaanse kunstenares Mary Reid Kelley. Daarnaast worden meerdere films vertoond, en biedt het museum een programma met een aantal performances.

Kunstkritiek is een levensstijl

November 24, 2016

“Wat wil je later worden?” “Kunstcritica.” Het is geen vanzelfsprekend antwoord, maar wel het antwoord dat ik gaf toen ik in 2010 mijn studies Kunstwetenschappen aan de K.U. Leuven aanvatte. Niet zelden volgden op dit antwoord nieuwe vragen: “wat is dat precies?” of “waarom is dat nuttig?”

Het lijkt soms evident dat de kunstkritiek vandaag, net als de hedendaagse kunst zelf, geen definitie kent. De vraag “Wat is kunstkritiek” is even complex? als de vraag “Wat is kunst?” Zoals Marcel Broodthaers ooit zei: “De vraag wordt ge.dentificeerd door het antwoord, wat bevestigt dat kunst gewoon zichzelf definieert.” Een even absurd als geniaal antwoord. Toch moeten er een aantal criteria, motivaties, of principes bestaan om kunstkritiek te beoefenen, en het als een veld af te bakenen. Wat is precies de taak van een kunstcriticus? Mag of moet je als kunstcriticus een oordeel vellen of niet? Wat is het verschil tussen kunstkritiek en andere vormen van schrijven over kunst? En vooral, wat is de relevantie van kunstkritiek?

Dit is een publicatie in print. Het boek Connect verscheen ter gelegenheid van de 23e verjaardag, en sluiting, van Lokaal 01 op 25 november 2016. Ook Frederik Vergaert, Eva Decaesstecker en Louis De Mey werkten aan de publicatie mee. 

 

English translation by Jonathan Beaton. 

Extensies van tekenen

November 24, 2016

Sinds afgelopen zomer mag Robin Schaeverbeke zich ‘doctor in de architectuur’ noemen. Zijn doctoraatsonderzoek draaide rond zijn artistieke zoektocht naar nieuwe vormen van tekenen, maar vertrok vanuit zijn bezorgdheid als docent aan een architectuurfaculteit. “De manier waarop tekenen aangeleerd wordt, is niet meer aangepast aan hedendaagse studenten. In eerste instantie wilde ik onderzoeken welk soort tekenen we moeten aanleren. In mijn voorstel heb ik het over ‘extended drawing’, een idee dat voortkomt uit de muziek.”

‘Extended drawing’ is precies wat het beweert te zijn: tekenen, maar dan v.rder, een verlenging van het tekenen zoals we dat kennen. In de muziek slaat deze term vooral op improvisatie - niet in de zin van een onberedeneerde, volslagen intu.tieve actie, maar als “onorthoxe en afwijkende speeltechnieken met als doel het klankspectrum van een instrument uit te breiden”. Met andere woorden: het verleggen van grenzen en verbreden van horizonten, het steeds opnieuw opzoeken van onontgonnen mogelijkheden, met als doel het zoeken te bestendigen, voort te laten duren.

Dit is een publicatie in print. Het boek Connect verscheen ter gelegenheid van de 23e verjaardag, en sluiting, van Lokaal 01 op 25 november 2016. Ook Frederik Vergaert, Eva Decaesstecker en Louis De Mey werkten aan de publicatie mee. 

 

English translation by Jonathan Beaton. 

Paraplu's en naakt: Saul Leiter in het FoMu

November 14, 2016

Saul Leiter (1923-2013) was van grote invloed op de moderne en hedendaagse fotografie. Zijn werk, vooral dat uit de jaren 1940 en -50, behoort tot een stijl die bekend raakte onder de noemer New York School of Photography. Toch bleef Leiter tot het einde van zijn leven relatief onderbelicht. 

De grote overzichtstentoonstelling die het FoMu dit najaar aan hem wijdt, opent met deze quote: “I have been ignored most of my life. I was always very happy that way. Being ignored is a great privilege.” De carrière van Saul Leiter is zeker succesvol te noemen. In 1954 maakte hij bijvoorbeeld deel uit van de tentoonstelling Emerging Talent, gecureerd door Clement Greenberg en vanaf de jaren 1950 werkte hij decennialang als modefotograaf voor onder meer Elle, Vogue, Esquire en Harper’s Bazaar. Hij heeft van zijn fotografie kunnen leven, iets wat maar weinig kunstenaars kunnen zeggen, maar wellicht kwam Leiters werk als kunstfotograaf door deze betaalde opdrachten op een laag pitje te staan.

Een blauwe logica: Riley Harmon op het Bâtard Festival in Brussel

November 07, 2016

In Brussel liep van 2 tot en met 5 november het kunstenfesival Bâtard. Het beeldende luik van een programma dat verder vooral draaide rond performance, bestond uit de video-installatie A Method for Blue Logic van Riley Harmon. 

Bij het binnenkomen van de Beursschouwburg zie ik een televisie op de grond staan. Ervoor liggen een tapijt en drie hoofdtelefoons. Op het scherm speelt A Method for Blue Logic van Riley Harmon. Ik ben meteen gebiologeerd door de beelden, waarin een zeer specifieke soort blauw prominent aanwezig is. 

Het blauw is precies de kleur van een ‘bluescreen’, een scherm in een filmstudio. De acteurs spelen hun scènes voor het blauwe scherm, en nadien worden computermatig andere decors in de beelden geplakt. De illusie is dan compleet. Precies over die illusie, of althans de verschuiving van perceptie, gaat A Method for Blue Logic. 

Het tijdsverloop van de film is cyclisch: het speelt af in een loop, en al gauw merk ik dat alle scènes zich in mijn herinnering lijken te vermengen. Een blond meisje loopt via een donkere tuin een filmstudio in, waar ze een gevoelige en dromerige versie van de klassieker Georgia On My Mind zingt. Een jongeman en een jonge vrouw zitten bij een meer en citeren een tekst over de  Ze bevinden zich duidelijk op een filmset: meerdere camera’s staan op hen gericht en een regisseur geeft aanwijzingen bij het script dat de jongeren in hun hand houden: “my comments are in blue”. 

Het Wilde Westen vandaag: Mohamed Bourouissa in Het Stedelijk Museum, Amsterdam

October 08, 2016

Als je in Amsterdam bent, kan je niet om de fantastische en uitermate goed functionerende musea heen. Het Museumplein is winter en zomer volgestouwd met toeristen die vanuit alle hoeken selfies maken met de beroemde ‘I amsterdam’ sculptuur, of met studenten die op een van de vele bankjes een kleine lunch nuttigen. Het Rijksmuseum, het Stedelijk Museum en het Van Gogh Museum zijn er slechts enkele stappen van elkaar verwijderd en hebben voldoende te bieden om een hele dag met kunst te vullen. Zelfs in het bijzijn van Rembrandt, Rietveld en Van Gogh maakte de tijdelijke tentoonstelling van Mohamed Bourouissa in het Stedelijk een grote indruk. 

Mohamed Bourouissa’s project Horseday ging in 2013 van start en loopt de facto nog steeds. De Frans-Algerijnse kunstenaar ontdekte en geraakte gefascineerd door de ruitercultuur in de Afro-Amerikaanse gemeenschap in Philadelphia, Verenigde Staten. Hij werkt regelmatig met deze gemeenschap van hedendaagse ‘cowboys’ samen en presenteert enkele video’s, foto’s en installaties nu in het Stedelijk.

De traditie van ‘black cowboys’ gaat al eeuwenver terug in het westen van de Verenigde Staten, met een sterke gemeenschap in Philadelphia. Bourouissa’s video’s tonen hoe ook vandaag cowboys te paard door de stad rijden, en bij het stoplicht stilstaan tussen auto’s en andere hedendaagsere voertuigen, en anderzijds hoe de jonge generatie haar paarden tot het uiterste verzorgt en deelneemt aan dessuurshows.

Grenzen aftasten op Mount Olympus: Jan Fabre's toneelstuk van 24 uur

September 15, 2016

“Ben je gek?!”, “Wow, dat wordt een topervaring!”, “Benieuwd of het even goed is als ze zeggen.” Dit zijn slechts enkele reacties die ik van vrienden en kennissen kreeg toen ik vertelde dat ik een vertoning van Jan Fabres veelbesproken voorstelling Mount Olympus. To Glorify the Cult of Tragedy (a 24 hour performance) zou bijwonen. Het wordt niet vanzelfsprekend geacht, zoveel is duidelijk, maar wat doet dat eigenlijk met een mens, zich vierentwintig uur lang opsluiten met enkel een toneelopvoering en andere toeschouwers als gezelschap?

MIMA: het museum dat geen museum wil zijn

June 26, 2016

Op de site van de voormalige brouwerij Belle-Vue in de veelbesproken gemeente Molenbeek is onlangs een nieuw museum voor actuele kunst geopend: het Millennium Iconoclast Museum of Art (MIMA). Niet alleen die naam klinkt licht paradoxaal, ook het opzet en de invulling van het project roepen nog veel vragen op. Kan je urban art überhaupt van straat halen?

Please reload

All texts: ©Tamara Beheydt